Dünyanın en güçlü ekonomilerini bir araya getiren G-7 zirvesinde, İran ve ABD arasında temelleri atılan barış konusu gündeme gelecek.
15-17 Haziran tarihlerinde Fransa’nın Evian-les-Bains kentinde düzenlenecek olan G7 Zirvesi, normal şartlarda teknoloji, ticaret ve küresel ekonomik dengesizliklerin ele alınmasıyla şekillenmesi bekleniyordu.
Ancak bu yeni diplomatik gelişmenin ışığında zirvenin ekseni değişecek gibi görünüyor.
Söz konusu geçici mutabakat, Hürmüz Boğazı’nın yeniden ticari gemilere açılmasını, ABD ablukasının kaldırılmasını ve savaşa en az 60 gün ara verilmesini içeriyor.
Tahran’ın nükleer programına dair daha karmaşık müzakereleri ise gelecekteki teknik görüşmelere bırakıyor.
Bu durum, zirvenin diplomatik açıdan kritik bir önem taşıdığı anlamına geliyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve diğer dünya liderlerinin, zirve sırasında Trump’ı anlaşmadan ötürü tebrik etmesi, ancak aynı zamanda bu karmaşık paketin önümüzdeki aylarda nasıl sürdürülebilir kılınacağına dair sorular yöneltmesi bekleniyor.
Pazartesi günü Fransa, İtalya, Almanya ve Birleşik Krallık, boğaz üzerinden sevkiyatların hızla yeniden başlaması çağrısında bulundu.
Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da anlaşmanın potansiyel bir dönüm noktası olduğunu ve ekiplerinin nükleer uzmanlık konusunda destek vermeye hazır olduğunu ifade etti.
Ancak bazı G7 yetkilileri, cuma günü İsviçre’de yapılması planlanan imza törenine kadar gizli kalacak metni henüz incelemediklerini, tebriklerinin ABD, İran ve baş arabulucu Pakistan’dan gelen güvencelere dayandığını kaydetti.
G7 etkinliklerine katılmayacak olan İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun, Trump ile acil bir görüşme planladığı öğrenildi.
İsrail, İran’ın bölgedeki milis ağını ve balistik füze üretimini kapsamayan dar çerçeveli bir anlaşmaya uzun süredir karşı çıkıyordu.
Bu gelişmeler,Trump’ın G7’de müttefiklerinden Hürmüz Boğazı’ndaki mayınların temizlenmesi için yardım istemesi ve müttefiklerini savaş riskinin ortadan kalktığına ikna etmesi gerekecek.
Diğer yandan, ABD Kongresi de anlaşmayı onaylama veya iptal etme konusunda devreye girmeye hazırlanıyor.
Savaşı desteklemeyen Demokratlar, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ümidiyle gelişmeye temkinli bir destek verirken, Trump’a yakın bazı Cumhuriyetçiler çekincelerini koruyor.
Trump’ın müttefiklerinden Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, İran’la yapılacak her nükleer anlaşmanın yasalar gereği Kongre incelemesine ve oylamasına sunulacağını belirterek, anlaşmanın mimarı Başkan Yardımcısı JD Vance ve müzakere ortaklarının bu süreçte yer almasının şart olduğunu vurguladı.
Hafta boyunca arabulucular eşliğinde teknik toplantılar sürerken, çarşamba günü sona erecek G7 sonrasında Trump’ın Avrupa seyahatini uzatabileceği ya da yerine Vance’i bırakarak Washington’a dönebileceği belirtiliyor.
